+381 64 812 51 81
Naslovna » Kultura » Na godišnjicu rođenja Stanislava Biničkog: Šta se može videti od nasleđa slavnog kompozitora i u dane epidemije

Na godišnjicu rođenja Stanislava Biničkog: Šta se može videti od nasleđa slavnog kompozitora i u dane epidemije

Dani Stanislava Biničkog (1872 – 1942) koji se tradicionalno održavaju u Jasici, rodnom mestu slavnog kompozitora, biće održani u avgustu, kada to epidemiološke prilike dozvole, ali se zato i u vanrednim okolnostima na godišnjicu njegovog rođenja 27. jula i 100 godina od nastanka beogradske operske scene otvorene prvom srpskom operom, “Na uranku”, čiji je autor, vredi podsetiti na koji način Kruševac čuva dragoceno nasleđe porodice Binički i gde sve ono može i da se pogleda

Legat Stevana Binčkog (1840-1903), koji je bio komandant Treće pontonske čete stacionirane kraj Kruševca i sina, kompozitora Stanislava deo je stalne postavke Narodnog muzeja u Kruševcu i može se pogledati i u dane epidemije, naravno uz obavezno nošenje zaštitne maske i dezinfekciju na samom ulazu. Tu se mogu videti originalni notni zapisi marša “Na Drinu”, koji su konzervirani pre 5 godina, sa autentičnim komentarima samog autora na marginama, kao i deo originalnih zapisa pesama od 1887-1893, rukopis „Mijatovke“. Na fotografijama je zabeleženo i buđenje jugoslovenstva po osnivanju Kraljevine SHS, kroz serije koncerata orkestra Kraljeve garde, kojim diriguje Binički lično.

 

Izvod iz crkvene knjige rođenih, kao i autentična stranica iz arhive Crkve Svetog Prokopija, gde je Stanislav Binički kasnije i kršten, a koja i danas postoji u Jasici, takođe je deo izloženih elemenata iz Legata. Ono što se, na žalost, ne može videti je 19 odlikovanja koja su iz  misteriozno nestala iz muzeja 2003. godine, samo četiri godine nakon što ih je ovoj ustanovi kulture darivao unuk kompozitora Milivoje Josifović.

Mimo muzeja, nasleđe Biničkog čuva se u samoj Jasici, gde je Binički živeo do svoje treće godine. U zgradi osnovne škole, koja nosi njegovo ime, rođen je kompozitor, tu je u vreme službovanja Stojana Biničkog bila kasarna.   

Svake godine se cveće polaže na spomen-ploču postavljenu na školskoj zgradi. Ime Biničkog nosi i hor, jedna ulica na teritoriji Kruševca, a Crkva Svetog Prokopija gde je kršten kompozitor još uvek postoji u selu. Upravo se u porti ove bogomolje tradicionalno održavala Likovna kolonija kao deo umetničke manifestacije.

Planirali smo nastup solista opere Narodnog pozorišta, koji bi izvodili kompozicije Stanislava Biničkog, ali će se to nadam se, održati u avgustu – kaže za Kruševacgrad Lidija Užarević, predsednica KUD “Stanislav Binički”, koja takođe neguje sećanje na čuvenog kompozitora i ima više od 300 dela nastalih tokom godina održavanja likovne kolonije.

Manifestacija je trebalo da bude posvećena 100-godišnjici opere koja je otvorena izvođenjem prve srpske opere “Na uranku”.

Tačno pre jednog veka osnovana je Opera Narodnog pozorišta u Beogradu, a jednočinka “Na uranku”,nastala po libretu Branislava Nušića, izvedena je pod dirigentskom  palicom samog autora kompozicije. Ostalo je zabeleženo da je glavnu žensku rolu Stanke, imala glumica Desanka Đorđević, a muška-Redžep, bila je poverena tada mladom glumcu Dobrici Milutinoviću. Davne 1936. godine, sam Stanislav Binički osvrnuo se u intervjuu na ovu izvedbu, ali i na nastanak samog muzičkog dela. Binički se prisetio da je libreto počeo da traži 1899. godine kada se vratio sa studija u Minhenu.

Trebalo je osigurati saradnju jednog našeg pesnika, ali nikako nisam mogao da pronađem čoveka od pera koji bi se primio tog zadatka, koji je našim pesnicima izgledao veoma nepopularan. Naime, čije će se ime spominjati u javnosti – pitali su me pesnici – ako delo stekne priznanje? Razume se, odgovarali su oni sami, samo ime kompozitorovo, a pesnik biće samo “sporedna ličnost”. Teško je dakle, bilo naći pesnika koji bi se “žrtvovao” za zajedničku stvar” –ispričao je novinarima Binički.

– Kritika je bila podeljena. Bilo je priznanja, a bilo je i prigovaranja. Raspoloženje neka vam ilustruje “duhovita” dosetka jednog kritičara, koji je lansirao sledeću mudrost među publikom: U našega Staše, čuješ malo Vagnera, malo tamburaše…” 

Staša je, inače, bio nadimak Stanislava Biničkog, koji je, međutim, bi vrlo ohrabren reakcijom same publike koja je delo veoma srdačno primila. Muzički segementi iz prve srpske opere, uz to, postale su vrlo popularni: “Kad bi znala Dilber Stano” i “Tamo za gorom”, redovno su naručivali boemi po beogradskim kafanama. 

Tek, bio je to početak srpske opere, čiji je pravi život krenuo izvođenjem “Madam Baterflaj”, a na sceni su sve do 1924. godine, kada je Binički smenjen sa mesta direktora izvedena 22 operska dela. Ostatak biografije velikog umetnika je poznat: bio je upravnik Državne štamparije u Beogradu sve do penzionisanja, što se dogodilo ubrzo nakon što je odlikovan Ordenom Svetog Save.

I.R.

Zašto je Jasika posebno selo

U Jasici danas živi oko 1.800 ljudi, najmanje je 40 vrsnih umetnika poteklo iz njega. Selo je postojalo i pre Kosovskog boja 1389. godine, ali je više puta raseljevano. Poslednji put, narod ga je naselio početkom 19. veka i tada izgradio prvu crkvu, 1824. godine. U toj prvoj crkvi-brvnari je i kršten Stanislav Binički. Rodno selo kompozitora verovatno ima najveći broj priznatih imena iz raličitih branši po glavi stanovnika: Miomir Panin, Pavle Panin, Životije Vanić, Goran Arsić, Davor Ćirković,Veljko Stojiljković. Prirodno, preovlađuju-umetnici.

Neustrašivi otac Stanislava Biničkog

Početkom Prvog srpsko-turskog rata 1876. godine, otac kompozitora, Stevan Binički je postavljen za načelnika štaba Kruševačke brigade prve klase, a potom Kruševačkog odreda koji je sprečavao prodor turske vojske kroz Jankovu klisuru i dalje preko Jastrepca ka Kruševcu. Unapređen je u inženjerijskog kapetana prve klase. Pred nadmoćnijim neprijateljem bataljoni Biničkog su se branili do poslednjih mogućnosti i uz pomoć rezervi pukovnika Rajevskog (Vronski iz Tolstojevog romana „Ana Karenjina“). Za ispoljenu hrabrost i sposobnost u komandovanju unapređen je u inženjerijskog majora 10. septembra 1876. godine. Ranjen, u  bolnici u Deligradu dobija čin potpukovnika. Tokom rata odlikovan je i Ordenom takovskog krsta i Zlatnom medaljom za hrabrost. U drugom srpsko-turskom ratu 1877-1878. potpukovnik Binički iskazao se kao komandant Ibarske divizije Moravskog korpusa.

Dani Stanislava Biničkog (1872 – 1942) koji se tradicionalno održavaju u Jasici, rodnom mestu slavnog kompozitora, biće održani u avgustu, kada to epidemiološke prilike dozvole, ali se zato i u vanrednim okolnostima na godišnjicu njegovog rođenja 27. jula i 100 godina od nastanka beogradske operske scene otvorene prvom srpskom operom, “Na uranku”, čiji je autor, vredi podsetiti na koji način Kruševac čuva dragoceno nasleđe porodice Binički i gde sve ono može i da se pogleda Legat Stevana Binčkog (1840-1903), koji je bio komandant Treće pontonske čete stacionirane kraj Kruševca i sina, kompozitora Stanislava deo je stalne postavke Narodnog muzeja u…

Review Overview

Rejting korisnika 4.83 ( 2 glasova)
x

Proveri i

„Gumarima“ bod protiv IMT-a, fudbalerke ređaju pobede

Fudbaleri Trajala igrali nerešeno protiv IMT-a u Beogradu. Fudbalerke Napretka vezale i treću pobedu u Prvoj ligi i jesenji deo ...

Senzori za merenje nivoa šećera u krvi od sada o trošku države 

Deci do 18 godina koja nose insulinsku pumpicu ili imaju nestabilan šećer, kao i punoletnim licima koja koriste insulinsku pumpicu ...

Mladi fudbaler na pragu internacionalne karijere

Lazar Marković, talentovani fudaler iz Riljca kod Trstenika morao je da sačeka punoletstvo da potpiše trogodišnji ugovor sa poznatim nemačkim ...

Korona kod radnice zatvara obdaništa u Aleksandrovcu

Kod radnice u kuhinji Dečije ustanove “Naša radost” u Aleksandrovcu potvrđen je korona – virus, usled čega od sutra obdaništa ...

Prosečna plata u avgustu niža od julske

Prosečna kruševačka neto plata, isplaćena u avgustu, prema podacima Republičkog zavoda za statistiku, iznosi 49.350 dinara i za oko 1.100 ...