U četvrtak počinje jasička manifestacija „Stanislav Binički“

Ovog četvrtka (24. jul), sa početkom od 10 časova, u porti crkve Svetog Prokopija u Jasici, startom 21. likovne kolonije počinje 22. manifestacija „Stanislav Binički“

Centralni program manifestacije održaće se u nedelju, 27. jula, u dvorištu OŠ „Stanislav Binički“ i u porti crkve Svetog Prokopija, kada će u 19 i 30 biti otvorena izložba radova sa likovne kolonije. U 20 časova na spomen bistu Stanislava Biničkog biće položeno cveće, a u 20 i 30 na umetničkoj večeri će nastupiti sopran Milena Damjanović uz pratnju Milivoja Veljića na klaviru.

Organizatori ove tradicionalne manifestacije su Kulturni centar, Mesna zajednica Jasika, OŠ „Stanislav Binički“ i KUD „Stanislav Binički“ Jasika. Pokrovitelj manifestacije je Grad Kruševac.

Stanislav Binički rođen je u mestu Jasika kod Kruševca 27. jula 1872. godine, gde mu je otac, Stevan Binički, inženjerijski poručnik, bio na službi kao komandir pontonjerske čete koja je održavala most na Moravi.

Osnovnu školu završio je u rodnom mestu, a gimnaziju u Nišu, gde je u prvom razredu učio violinu i flautu, kod učitelja muzike Brunetia i vojnog muzičara Pavla Gajića. U višim razredima gimnazije predaju mu Josif i Bohumil Svoboda. Već kao učenik gimnazije, mladi Stanislav, pokazuje svoju darovitost. Komponuje kraće pesme za solo pevanje i hor i diriguje đačkim horovima. Godine 1890. završio je veliku maturu u Nišu i upisao se na prirodno matematički odsek Filozofskog fakulteta u Beogradu, gde je diplomirao 1894. godine.

U toku studija bavi se intenzivno muzikom; peva u „Obiliću”, kojim u to vreme upravlja Josif Marinković, i u „Beogradskom pevačkom društvu” u kome je upravnik Stevan Mokranjac, a na Velikoj školi osniva „Akademsko muzičko društvo”, koje u to vreme počinje da neguje instrumentalnu muzku pod upravom Josifa Svobode.

Prvu službu, kao suplent (1894 – 1895), dobio je u Leskovačkoj gimnaziji. Došao je da predaje matematiku, ali je pored ovog predmeta predavao i pevanje, violinu i flautu. Uz pomoć nekoliko kolega, a naročito suplenta Mirka Popovića, obnavlja pevačko društvo “Branko” i postaje njegov horovođa. U Leskovcu komponuje zbirku “Pesme iz okoline Leskovca”. Inspirisan folklorom ovoga kraja, komponuje i jednu orkestarsku minijaturu “Zašto, Sike, zašto”. Ova pesma pevala se još u doba turske vladavine i bila je vezana za legendu o jednoj ljubavnoj avanturi leskovačkog miralaja (okružni načelnik) i devojke Sike.

Diplomu minhenske Muzičke akademije dobio je 1899. godine. Iste godine vratio se u zemlju. U Beogradu je postavljen za vojnog kapelnika i referenta za muzku pri Ministarstvu vojnom. Zahvaljujući ovim položajima i smislu za organizaciju, osnovao je veliki simfonijski orkestar pod imenom „Beogradski vojni orkestar”, kojim je rukovodio i dirigovao do 1903.

Godine 1899, zajedno sa Stevanom Mokranjcem i Cvetkom Manojlovićem, Binički osniva „Srpsku muzičku školu” (današnja škola „Mokranjac”) u kojoj radi kao nastavnik pevanja; Cvetko Manojlović kao nastavnik klavira; Miroslava Binički pevanja; Ružička violine; Rendla čela, a teoriju je predavao upravnik škole Stevan Mokranjac.
Dok je Muzička škola pripremala na jednoj strani školovane generacije muzičara, Binički u Beogradu, koji je još uvek odisao tragovima „otomanskog carstva”, stvara i vaspitava muzičare i publiku, priređujući veoma često koncerte. Sa izvanrednim osećanjem za prilike toga doba i izvanrednim pedagoškim darom, on često priređuje popularne koncerte na kojima je izvođena muzika lakog stila i koji su održavani u bašti kafane „Kolarac”.

Svoj prvi umetnički koncert priredio je sa „Beogradskim vojnim orkestrom” 1899. Tom prilikom izvedena je uvertira „Iz mog zavičaja” S. Biničkog, pisana za orkestar u formi sonate sa dve teme na poznate nacionalne melodije; „Četvorka” i „A što si se, Jano”.

Godine 1903. rođena je prva srpska opera, „Na uranku”, koju je komponovao Stanislav Binički na specijalno pisani libreto Branislava Nušića.

Krajem godine, 20. decembra, Narodno pozorište u Beogradu izvelo je po prvi put kompletnu prvu srpsku operu „Na uranku”.

Početkom 1904. godine ukinut je „Beogradski vojni orkestar” i Binički osniva vojnu „Muziku kraljeve garde”, u početku samo sa duvačkim instrumentima, a postepenim uvođenjem drugih instrumenata pretvara ovaj orkestar u prvu beogradsku filharmoniju. Ovim orkestrom je upravljao do 1920.

Prvi svetski rat prekinuo je sve. Stanislav Binički, zajedno sa vojskom prelazi preko Albanije i tada je propala cela muzička arhiva i svi muzički instrumenti. Trebalo je mnogo energije i sposobnosti da po dolasku na Krf obnovi orkestar. U toku celog rata, gotovo svakodnevno, davao je koncerte za ranjene i bolesne, naše i savezničke vojnike, kao i niz dobrotvornih koncerta u korist izbeglica, porodica poginulih, Crvenog krsta itd.

Dugogodišnja borba za osnivanje Opere urodila je plodom posle prvog svetskog rata. Stanislav Binički uz pomoć upravnika Narodnog pozorišta Milana Grola, osniva Operu kao samostalnu granu sa solistima, horom i orkestrom.

Stanislav Binički 1920. napušta službu u vojsci i prelazi u Ministarstvo prosvete, a kao osnivač Opere postaje i njen prvi direktor.

Dvadesetpetogodišnjicu svoga rada Stanislav Binički je proslavio 3, 4. i 5. februara 1924. godine. U proslavi su učestvovala sva beogradska pevačka društva, celokupni muzički ansambl Opere i mnogi drugi, koji su svoj dug i poštovanje prema Biničkom iskazali svojim učešćem. Tim povodom Beograd je imao prilike da čuje gotovo sva dela Stanislava Biničkog.

Stanislav Binički preminuo je 15. februara 1942. godine u Beogradu.

O. M.

Na današnji dan: Rođen jedinstveni Momir Bradić