Kopaoničko Metođe – Sveti Sveštenomučenik Metodije (slava NP Kopaonik i Brzeća)

Do vekovnog svetilišta Metođe, skrivenog među gustim šumama i stenovitim liticama, u srcu Nacionalnog parka Kopaonik, turisti mogu doći šumskom stazom kroz nedirnutu prirodu Kopaonika. Iz kanjona, preko brda i prevoja, strmim kozjim stazicama stiže se pod samu liticu, skrivenu u gustišu. U njenom donjem delu je nevelika pećina, a u pećini svetilišta. Predanje svedoči da kopaoničko Metođe ima verski značaj još od trećeg veka, kada se na ovom svetom mestu molilo lokalno stanovništvo, kao i rudari, koji su još od drevnih vremena vadili rudu na Srebrnoj planini

Bruski kraj od davnina je predstavljao kulturni i verski centar. O tome svedoči zaštićeno prirodno dobro na visini od 1.450 metara, nedaleko od Brzeća, u nacionalnom parku „Kopaonik“, crkva u steni posvećena Svetom Velikomučeniku Metodiju (episkop grada Patare u Likiji posečen u Halkidi Sirijskoj 311. godine od neznabožaca), svetilište Metođe.

Na ovom mestu sagrađena je crkva u kamenu još u trećem veku. Vekovima svakog trećeg jula, na praznik Svetog Sveštenomučenika Metodija, na ovom svetom mestu sakuplja se silan svet, dolazi u pećinu, moli se Bogu i iz malog slapa vode koji izvire u crkvici traži leka raznim boljkama i slabostima.

Crkva u pećini

Crkva koja se nalazi u pećini izgrađena je na litici, kako bi ljudi mogli da je posećuju, krijući se od Turaka. Od 1504. godine u crkvi se obeležava praznik Svetog Metodija. Turci su te godine naterali rudare da siđu u rudnik i kopaju. Kada je počelo nevreme, grom je zapalio rudnik i rudari su nastradali. Grom je zapalio rudnik. Mnogo je rudara našlo smrt u požaru i urušenim oknima. Ostalo je sećanje i saborovanje do današnjih dana, a prilaze i ulaz u pećinu uredio je Nacionalni park. Hram je obnovljen blagoslovom episkopa žičkog Stefana, 1996. godine.

Na zidu je freska Svetog Metodija, a na komadu kamena freska Bogorodice sa malim Hristom. Autor je Mirjana Jablanović iz Mataruga. Na osnovu tragova na mermernom podu ustanovljeno je kako je otprilike izgledao originalni kameni ikonostas, te je prema tome načinjen „novi“, značajno niži, tako da su sada pogledu vernika i poštovalaca umetnosti dostupne i stare freske iz oltara.

Kad se sa obronaka Metođa pođe uz Gvozdačku reku, gore pri vrhu, nalazi se gejzir. Visok je nekoliko metara, mlaz vode pod pritiskom diže se u visinu, okolo je gusta listopadna šuma i prizor je zaista očaravajući. Gejzir posvećen despotu Stefanu Lazareviću pojavio se pre nekoliko decenija i ustalio se. Količina vode koja šiklja iz zemlje i njegova visina se ne menjaju.

Neposredno pored svetilišta, u uvali u steni, nalazi se izvor vode, koja izvire direktno iz njenog gornjeg dela. Ova voda ima lekovita svojstva, naročito za oči, dok pojedinci smatraju da pijenje velike količine iste uspešno leči od šećerne bolesti.

Izvor Devojačke Suze

Među brojnim prirodnim zanimljivostima rezervata Metođe nalazi se i mali izvor poznat pod nazivom Devojačke suze. Skriven među šumskim padinama, ovaj bistri planinski izvor vekovima je bio deo lokalnih priča i predanja.

Do Metođa se može doći od velike desne lakat krivine na 14. kilometru puta Brzeće – Kopaonik. To je stari makadamski put koji počinje zelenom rampom. Nakon 25 minuta hoda dolazi se do odmorišta, a zatim i do gejzira. Još nekih 20 minuta hoda dovešće vas do samog svetilišta.

Metođe je zaštićeno prirodno dobro u okviru Nacionalnog parka Kopaonik, karakterističan je po šest fitocenoloških različitih smrčevih i bukovih zajednica sa dosta drugih retkih i reliktnih biljnih vrsta.

Trećeg jula svake godine (počev od 1504.) slavi se kao rudarska kopaonička slava. Na Metođu se od davnina okupljao veliki sabor na koji su dolazili meštani Drenove, Graševaca i okolnih sela.

Blizu Metođa nalaze se vodenice potočare koje odolevaju vremenu. Četiri vodenice koje su hranile nekoliko okolnih sela stoje na potoku koji pravi Graševačku reku.

Ovogodišnje obeležavanje rudarske slave proteklo je u znaku očuvanja duhovnih, kulturnih i prirodnih vrednosti Kopaonika, uz završetak rekonstrukcije kompletne pešačke staze koja vodi do svetinje. Realizacijom ovog projekta unapređeni su uslovi za bezbedan pristup posetiocima, uz očuvanje ambijentalnih i prirodnih vrednosti zaštićenog područja.

Nacionalni park Kopaonik nastaviće da, u saradnji sa nadležnim institucijama i lokalnim stanovništvom, ulaže napore u očuvanje i unapređenje prirodnog i kulturnog nasleđa

O. Milićević
Foto: infoKOP/ Nacionalni park Kopaonik/ Instagram nac_park_kopaonik

Potpisan ugovor o dodeli sredstava za obnovu hrama Svete Trojice u Gornjem Adrovcu