Znamenite srpske porodice: Naumovići

Naumovići vode poreklo od Nauma Krnara rodom iz Moskopolja, koji je zajedno sa Karađorđem ubijen u kolibi Dragića Vojkića u Radovanjskom lugu kod Velike Plane, na praznik Svetog Arhangela Gavrila, 13. jula 1817. godine

Na visoravni planine Ostrovica, zapadno od Korče u jugoistočnoj Albaniji, nalazilo se Moskopolje – nekada veličanstven cincarski grad, koji je u 18. veku bio jedno od najprosperitetnijih mesta na Balkanu. Danas, od te nekadašnje metropole ostale su tek ruševine.

Moskopolje je u svom vrhuncu imalo između 50.000 i 80.000 stanovnika – Cincara, naroda poznatog po zanatstvu, trgovini i obrazovanju. U njemu su postojale popločane ulice, raskošne kamene kuće, trgovi i, po predanju, čak 72 crkve. Najpoznatija među njima bila je crkva Svetog Nikole, sa sedam kupola i bogato rezbarenim ikonostasom iz 1743. godine.

Moskopolje i Srbi – koreni jedne elite

Iako je etnički pretežno bio cincarski, Moskopolje je dalo značajan broj ličnosti koje su ostavile trag u srpskoj istoriji.

Najpoznatiji među njima bio je Naum Krnar, trgovac koji je iz Moskopolja stigao u Srbiju krajem 18. veka. Postao je blizak saradnik Karađorđa, borio se u Prvom srpskom ustanku, a kasnije zajedno sa voždom stradao u Radovanjskom lugu 1817. Njegov sin Joca Naumović, školovan u Rusiji, postao je komandant garde kneza Aleksandra Karađorđevića.

Moskopolje je u kolektivnoj svesti Cincara i Srba ostalo simbol izgubljenog raja – grada u kojem su se obrazovanje, duhovnost i trgovina sjedinili na nezamisliv način. Srpska istorija duguje ovom zaboravljenom mestu brojne značajne ljude, ali i važnu vezu sa širim balkanskim duhovnim prostorom.

Naumovići, potomci Nauma Krnara

Naumovići – Joca i unuk Mihailo Mika učestvovali su u pobunama protiv Obrenovića (Joca Naumović u Vučićevoj buni, a Mihailo Naumović u Majskom prevratu 1903. godine).

Karađorđev odlazak iz Srbije, a Milošev ostanak u njoj, 1813. godine, označili su nastanak dinastičkog sukoba koji će se završiti tek ubistvom poslednjeg Obrenovića, 1903. godine.

Karađorđe je sa Naumom i još dvojicom Grka krenuo iz Hotina 1817. u Srbiju. Do Dunava su došli zajedno, da bi u Srbiju prešli samo Karađorđe i Naum. U Srbiji ih je dočekao vojvoda Vujica Vuličević.

U noći između 13/14. jula 1817. godine u Radovanjskom lugu mučki su ubijeni Karađorđe i njegov pisar Naum. Karađorđu je glava odsečena na spavanju i odneta knezu Milošu Obrenoviću, organizatoru ovog ubistva, a potom i turskom paši u Beograd „na srebrnom tanjiru“. Naum Krnar je ubijen iz puške.

Neposredni izvršilac ovog gnusnog zločina Nikola Novaković, kao nagradu od kneza Miloša je dobio imanje u selu Opariću u Levču, gde je pod lažnim imenom živeo do svoje smrti.

Karađorđeva glava je odneta na uvid Marašli ali paši u Beograd, a potom istaknuta pred Stambol kapijom i pogrebena kod Saborne crkve u Beograd.

Nakon dve godine, 1819, po nalogu knjeginje Ljubice telo je preneto u njegovu zadužbinu crkvu Presvete Bogorodice u Topoli u grob Karađorđeve kćeri Poleksije.

Tek 9. septembra 1930. godine glava i telo vožda Karađorđa spojeni su u grobnici crkve Svetog Đorđa na Oplencu u Topoli zadužbini kralja Petra I i Aleksandra Karađorđevića.

U znak pokajanja Karađorđev kum Vujica Vulićević podiže crkvu Pokajnicu kod Velike Plane posvećenu Prenosu moštiju Svetog Nikole, a knjaz Miloš crkvu Svetog Arhangela Gavrila u Vrbici (danas Aranđelovac). Crkvu Svetog arhangela Gavrila podigao je u okviru spomen – kompleksa Radovanjski lug kralj Aleksandar I Karađorđević. Narod je crkvu nazvao Zahvalnica, u znak zahvalnosti za sva dela vođe Prvog srpskog ustanka.

Krivicu za ovaj zločin Miloš je svaljivao na Vujicu Vulićevića i samog Karađorđa. Dok su Turci likovali zbog Karađorđevog pogubljenja, narod u Srbiji je tu smrt shvatio kao tragediju koju je tajno ožalio kao gubitak nečeg svog, nenadoknadivog i svetog. Mitsko-epska dimenzija Karađorđeve smrti dobijala je na značaju narednih godina i decenija. U epskom spevu „Serbijanka” Sime Milutinovića Sarajlije, Karađorđev život, posebno rođenje i smrt, dobili su nadzemaljsko značenje.

U muzeju Karađorđa u Radovanjskom lugu izložen je portret Karađorđa Petrovića, rad Paje Jovanovića. Veliki Vožd kao da je živ jer vas njegove oči sa slike gledaju gde god da stanete. I kao da opominju da Srbi ne zaborave ali i ne ponove Radovanjski lug.

Naum Krnar bio je rodom Grk, ustanički saborac, pisar, poverenik i posrednik Karađorđev u odnosima sa Heterijom. Imao je jednog brata koji je bio monah u Rusiji, kasnije arhimandrit u Beogradu, gde je i umro. Rodonačelnik je beogradskih Naumovića.

Posle 1813. prešao je u Zemun, zatim u Novi Sad, da bi na kraju otišao kao i drugi srpski emigranti u Hotin u Besarabiju, u carskoj Rusiji, današnjoj Ukrajini. U Hotinu je živeo do 1817. Pripadao je heteriji, organizaciji za oslobođenje Grka i svih pravoslavnih hrišćana na Balkanu. Imao je udela u povezivanju Karađorđa i predstavnika grčke heterije.

Joca Naumović iz Paraćina, načelnik okruga kruševačkog (1857 – 1859)

Joca Naumović rođen je u Srbiji uoči njenog pada „u dimu barutnom“, 29. avgusta 1813. godine. Porodica se, iz Besarabije, posle Naumove pogibije, vratila u Srbiju. Sa njom je došao i Joca. Po svemu sudeći, zbog svoje nemirne savesti uzrokovane Radovanjskim zločinom, koji je izvršen po njegovoj zapovesti, knez Miloš je „očinski“ primio Naumovu porodicu i o njoj se zaista starao.

Joca je živeo na dvoru kneza Miloša i tu „dobio sve osnove svoga obrazovanja i spreme za budući svoj život“. Knez Miloš je sa prvom generacijom vojnih pitomaca poslao Jocu u Rusiju, 1833. godine, da se pripremi za vojnički poziv, odnosno da se ti mladići najpre praktično, a zatim i teorijski osposobe da budu školovani srpski oficiri.

Joca Naumović je najpre proizveden za praporščika (potporučnika) pri Kneževoj konjičkoj gardi. Postao je i ađutant kneza Miloša. Pred svoju abdikaciju, knez Miloš je proizveo Jocu Naumovića u poručnika 11. maja 1839. godine. Godine 1842. zatičemo Jocu Naumovića u čini štabskapetana na dužnosti komandanta Ćuprijskog garnizona, sa kojim će aktivno učestvovati u ustavobraniteljskom pokretu, poznatom i kao Vučićeva buna, kada će sa vlasti, po prvi put, otići Obrenovići. Tada je na vlast došao knez Aleksandar Karađorđević čiji je ađutant bio Joca Naumović.

Učešće Joce Naumovića u Vučićevoj buni

Značajan dokumenat – trodelni plahat sa obaveštenjem narodu o preuzimanju vlasti koji se čuva u Zavičajnom muzeju u Paraćinu na jednom delu sa potpisima regenata Tome Vučića Perišića i Avrama Petronijevića, na drugom sa 11 potpisa predstavnika naroda, među kojima su i ljudi sa našeg prostora (Milisav Zdravković Resavac, Stojan Jovanović Lešjanin i predsednik kruševačkog Okružnog suda Jovan Veljković), dok su na trećem delu potpisani dvojica turskih velikodostojnika.

Kako se buna odvijala u Pomoravlju i kakvu je ulogu u tome imao Joca Naumović, svedočanstvo je u svojim memoarskim zapisima ostavio advokat iz Jagodine Stojan Malenović.

„U to doba stanovao je u Ćupriji konjički eskadron, gdi je bio i oficir Joca Naumović, kao poručnik ili potporučnik. Rečeni Naumović kao zaverenik protivu knjaza Mijaila, otišao je sa desetak katana u Kruševac, te okovao i uapsio svoga vojenog popečitelja Cvetka Rajovića, koji je bio i popečitelj unutrašnjih dela i nalazio se tada nekim državnim poslom, tamo i odande odveo ga okovana u Aleksinac, pa i u Aleksincu okovao načelnika okružnog Petra Radojkovića, sina kneza Milete Radojkovića i obojicu doterao u Ćupriju. Odatle sa ostalim poapšenima poslati su u grad smederevski“.

Joca Naumović je bio načelnik Jagodinskog i kruševačkog okruga (1857 – 1859) u činu potpukovnika. Umro je 1860. godine u Beogradu kao penzionisani okružni načelnik.

Petar – Petraćije Naumović

Petar Naumović, koga su zvali Petraki (Petraćije), odnosno „Petarčić“, sin Nauma Krnara iz njegovog prvog braka sa Marijom, rođen je 1800. godine u Moskopolju u današnjoj Albaniji. Kada se Naum Krnar drugi put oženio 1807. u Srbiji Petar je ostao da živi u Moskopolju, gde se i oženio i dobio sina Teodora.

Teodor P. Naumović

Teodor Naumovića, sina Petra najstarijeg sina Nauma Krnara, doveo je stric pukovnik Jovan Naumović u Beograd, gde ga je školovao i pomagao. Teodor Naumović je iz Beograda otišao u Petrovac na Mlavi gde je trgovao. Imao je četvoro dece Petra, Katarinu, Jelenu i Jovanu. Katarina, Jelena i Jovana nisu imali potomstva.

Petar T. Naumović

Petar T. Naumović, sin Teodora P. Naumovića imao je sina Jovana P. Naumovića i kćerku Zorku.

Konjički pukovnik Jovan Naumović (1813–1878)

Sin Nauma Krnara i njegove druge žene Marice je konjički pukovnik Jovan Naumović, prvi ađutant knez kneza Aleksandra Karađorđevića, okružni načelnik. U prvom braku bio je oženjen ženom iz porodice Pelivanović, rođakom Milosava Zdravkovića Resavca, koja je rano umrla.

Konjički pukovnik Jovan Naumović, drugi put bio je oženjen Milevom Trpezić, kćerkom P. Trpezića i Jovanke Čolak-Antić, kćerke kruševačkog vojvode Čolak Ante Simeonovića. Trpezići su poreklom iz sela Trpezi kod Berana. Brat Mileve Naumović, rođene Trpezić, Miloš Trpezić bio je oženjen Ankom Hristić (1861—1933), kćerkom Nikole Hristića i praunukom gospodara Tome Vučića Perišića.

Konjički pukovnik Jovan Naumović je sa Milevom Naumović, rođ. Trpezić imao Mihaila, Voju, Mirka Naumovića i Mariju Macu.

Generalštabni potpukovnik Mihailo – Mika Naumović (1860 – 1903)

Mihailo – Mika Naumović bio je pripadnik gardijske jedinice kralja Aleksandra Obrenovića. Učestvovao je u Majskom prevratu, 1903. godine.

Poginuo je u toku zavereničke akcije u dvoru. Zapisano je svedočenje da je u pijanom stanju govorio da Obrenoviće ne može očima da gleda, a ipak je tolike godine proveo kao gardijski dvorski oficir.

Sinovi potpukovnika Mihaila Naumovića i Ljubice Đurić su Aleksandar, Borivoje i Milivoje.

Milivoje Naumović bio je oženjen Milenom Naumović, kćerkom dr Milana Đ. Milojevića, konzula, diplomate i Jelene Ćurčić, kćerke Stevana Ćurčića i Stane Grujić, kćerke Jevrema Grujića, ministra, kraljevskog poslanika.

Milivoje i Milena imali su ćerku Miljanu Naumović, udatu Conić i sina Borana Naumovića. Iz braka sa Dr Vladimirom Conićem, Miljana Naumović ima sina Aleksandra Conića. Boran Naumović imao je sina Mihajla i kći Milenu. Sinovi Aleksandra Conića i Mihajla Naumovića, Mihajlo Conić i Aleksandar Naumović današnji su najmlađi članovi familije.

Marija Maca Naumović, kćerka konjičkog pukovnika Jovana Naumovića bila je udata za dr Đorđa Novakovića, predsednika glavne Kontrole. Imali su sinove: Jovana, Simu, Dragoljuba i Milicu.

Konjički kapetan Aleksandar M. Naumović (1889–1915)

Konjički kapetan Aleksandar Naumović poginuo je kod Vranja 11. oktobra 1915. u 26. godini života.

Potporučnik Borivoje M. Naumović (1895–1916)

Potporučnik Borivoje Naumović poginuo je na svoj 21. rođendan, 6. septembra 1916.

Poručnik Milivoje M. Naumović (1894–1982)

Milivoje Naumović, kao potporučnik u jedinci vojvode Vuka, ranjen je 17 puta. Na Vlasini je 1915. bio „sav iskasapljen“. Kasnije je diplomirao prava u Parizu.

Naumovići su u srodstvu sa Čolak -Antićima, porodicom Jevrema Grujića, Milojevićima, Conićima…

„Srpskog vođu Karađorđa ubio je drugi vođa.
Tamo gde je bilo klanje, Srbi zovu Radovanje.
Ubijenom i ubici dignuti su spomenici.
Sad se svaki Srbin bije sa dve svoje istorije.“ (deo pesme Petra Pajića „Srbija je na robiji“)

Ognjen Milićević

Foto: Narodni muzej Srbije/ Vikipedija/ Srna.rs

Pamtenik: Veliki vojskovođa Lazar Čolak Antić – prvi član Srpskog učenog društva