Dva zaštićena stabla u Kruševcu: Pod nadzorom i redovnim merama zaštite

Na teritoriji Kruševca trenutno su zaštićena samo dva pojedinačna stabla kao prirodna dobra, a o njihovom očuvanju brinu Grad Kruševac i JKP „Kruševac“. Iako brojčano mali, ovi prirodni spomenici imaju poseban značaj, te nadležni ističu da se njihovo stanje redovno prati, a mere zaštite sprovode u skladu sa zakonom i stručnim preporukama

Među najčešće zaštićenim vrstama drveća u Srbiji su hrast, crni bor, tisa i platan, dok na teritoriji Kruševca status prirodnog dobra trenutno imaju dva pojedinačna stabla hrasta lužnjaka – u krugu nekadašnje kasarne „Rasina“ (Kovid bolnice) i u Beloj Vodi.

– Reč je o stablima koja se izdvajaju svojim značajem, starošću ili specifičnim karakteristikama, dok se postupak zaštite sprovodi u skladu sa zakonskom regulativom i na osnovu stručnog mišljenja Zavoda za zaštitu prirode Srbije – navode iz Gradske uprave i dodaju da se o njihovoj zaštiti i održavanju pored Grada brine i JKP „Kruševac“.

Iz JKP-a ističu da se trenutno staraju samo o hrastu lužnjaku u dolini Rasine, te da redovno prate stanje i održavanje zaštićenog stabla, a u skladu sa Zakonom o zaštiti prirode i važećim lokalnim odlukama:

– To podrazumeva negu stabala, uklanjanje suvih i oštećenih grana, kao i preduzimanje mera u cilju očuvanja njihove biološke vrednosti.

Zdravstveno stanje stabala prati se redovnim terenskim obilascima, vizuelnim pregledima i, po potrebi, detaljnim stručnim analizama. Stručni nadzor vrše kvalifikovana lica na nivou grada Kruševca (Inspekcija za zaštitu životne sredine) i Zavoda za zaštitu prirode Srbije.

Stabla su uredno obeležena i trenutno nisu ugrožena urbanizacijom, navode iz Gradske uprave, dok iz Javno-komunalnog preduzeća ističu da su najveće pretnje, pored same starosti stabala, bolesti, štetočine, ekstremni vremenski uslovi poput oluja, suše i snegova, kao i uticaj čoveka.

– Pregledi se sprovode periodično tokom godine, a pojačano nakon vremenskih nepogoda. U proces su uključene nadležne institucije i stručne službe. U prethodnom periodu bilo je intervencija u vidu orezivanja i konzervacije, stabilizacije stabala i uklanjanja opasnih delova, kao i tretiranje stabala protiv štetočina, kako bi se sprečile štete i produžio životni vek stabala.

Prema navodima nadležnih, zaštićena stabla su u stabilnom stanju, ali zahtevaju kontinuirano održavanje, redovan monitoring i pojačanu negu. Dodaju da je upravljanje zaštićenim stablima deo šire strategije očuvanja zelenih i šumskih površina, kako bi se doprinelo kvalitetu životne sredine.

– Do sada nije bilo slučajeva nelegalne seče zaštićenih stabala. Ukoliko bi do toga došlo, nadležne inspekcijske službe odmah bi reagovale u skladu sa svojim ovlašćenjima. Ipak, prirodni faktori poput jakih vetrova i obilnih snežnih padavina mogu uticati na njihovo stanje, dovodeći do lomljenja grana ili čak čupanja stabala – navode iz Gradske uprave ističući da Grad ne planira proglašenje novih stabala za zaštićena prirodna dobra.

Ipak, poručuju da lokalna zajednica, grupe građana i pojedinci imaju mogućnost da pokrenu inicijativu za proglašenje stabla zaštićenim Zavodu za zaštitu prirode Srbije, koji će proceniti da li postoje uslovi za njihovu zaštitu.

Sa druge strane, Skupština Grada je početkom godine usvojila Predlog rešenja o prestanku zaštite Spomenika prirode „Hrast lušnjak i cer u porti crkve Sv. Preobraženja – Jablanica“, uz obrazloženje da su stabla u veoma lošem stanju.

Takođe, konstatovana su ozbiljna oštećenja od potkornjaka i strižibube, prisustvo žute imele i gljive truležnica. Dva stabla su potpuno šuplja, od kojih jedno ima otvor širine pola metra, celom dužinom debla. Zbog svega navedenog, stabla predstavljaju opasnost po bezbednost ljudi.

Prema navodima nadležnih, svake godine izrađuje se program unapređenja zelenila Grada Kruševca, čiji je nosilac JKP „Kruševac“. Kako ističu, mere očuvanja zelenih površina sprovode se kroz plansku sadnju, održavanje postojećeg zelenila i aktivnosti koje su usmerene na unapređenje urbanog ekosistema.

M. J. – N. L.

Novi 827. broj GRAD-a na kioscima Rasinskog okruga