U manastiru Namasija će se nakon 400 godina ponovo služiti Sveta Liturgija

Blagoslovom Njegovog Visokopreosveštenstva Mitropolita braničevskog g. Ignatija, nakon 400 godina u manastiru Namasija 18. i 19. jula u 9 časova ponovo će se služiti Sveta Liturgija

Nekoliko stotina metara iznad sela Zabrege na levoj obali i oštrog zavoja reke Crnice, nalaze se ostaci čuvenog manastirskog kompleksa Namasija. Manastir je podignut na sredini puta između Sisojevca i Petrusa.

Samo ime „Namasija” (ponekad izgovarano i kao Manasija) potiče od reči namastir (stariji oblik za manastir), a u narodu je opstalo kao sećanje na prvobitnog osnivača.

Pretpostavlja se da je sagrađena u vreme kada je manastir Ravanica 1371. Godine. Dolaskom Sisoja u petrušku oblast u vreme izgradnje Ravanice, vezao se za Crepu, pošto je Namasija bila na njegovom imanju. Nije sa sigurnošću poznato da li je zadužbina Crepova bila Namasija ili Sisojevac.

U ataru sela Zabrega u klisuri reke Crnice nalazi se oblast poznatija pod nazivom Mala sveta gora. Ona predstavlja kompleks od desetak manastira i crkava nastalih od kraja 14. do sredine 15. veka. U ovom periodu vlastela i monasi, svesni opasnosti od najezde Turaka, počinju da podižu manastire na teže pristupačnim lokacijama.

Godine 1536. selo Zabrega se pominje sa manastirom Svetog Nikole, deset monaha, posle kojih niko ne sme da dira vinograde i bašte u kojima monasi rade, a vodenice se oslobađaju kamata.

1570. godine pominje se manastir sa šest monaha i malim porezom, a 1583. manastir je imao samo četiri monaha.

Zapuštenost manastira, kao i svih ostalih crkava u petruškoj oblasti, dogodila se tokom velike seobe s kraja 17. veka. Ostaci fresaka ukazuju na to da je manastir živeo i pre pomena iz 16. veka.

Crkva ima oblik trikonhosa, sudeći po freskama i elementima, sagrađena je krajem 14. veka. Na južnoj strani crkve nalazi se kapela u čijoj unutrašnjosti je sačuvan deo fresaka, koja datira s kraja 14. veka. Zidovi su od crvenkastih rečnih oblutaka i lomljenog krečnjaka, obloženi krečnim malterom, takođe crvenkaste boje, prema boji peska u Crnici.

Stručnjaci smatraju da je manastir zadužbina nekog monaha te se Namasija ubraja u najstarje monaške zadužbine Moravske Srbije. Namasija je bila, ne samo duhovni, već i privredni centar ovog kraja.

Prva pominjanja ovog manastira mogu se naći u narodnim predanjima i u njema je oslovljavan kao Manasinja ili Namasinja. Kao Namasija se pominje u turskim defterima iz 16. veka dok je pod imenom Manasinja ubeležen je i u austrijskoj ratnoj karti iz 18. veka. U nekim drugim mlađim izvorima može se naći i kao Manasinjac.

U samoj crkvi nije sačuvan živopis, ali ostaci ikona postoje u paraklisu, koji je dozidan kasnije. U unutrašnjosti crkve, pronađeni su fragmenti fresaka. Ostaci figure jednog sveca se nalaze u oltarskoj apsidi, dok se beli friz sa palmetama na crvenoj podlozi, datiran u 16. vek, nalazi u paraklisu.

Kompleks Namasija u Zabregi utvrđen je za kulturno dobro – spomenik kulture od strane Zavoda za zaštitu spomenika kulture Kragujevac 1975. godine a za nepokretno kulturno dobro od velikog značaja odlukom Skupštine SRS 1983. godine u sklopu zaštićene spomeničke celine Petruška oblast.

U poslednjih nekoliko godina drušvo „Petrus“ iz Zabrege teži do obnovi i resataurira Namasiju prikupljajući novac kroz različite akcije, projekte i druge aktivnosti.

Manastir Namasija pokazuje koliko je srpska duhovna baština bogata, ali i koliko lako može pasti u zaborav. Ovakve svetinje nisu samo arheološki ostaci, one su kameni zapisi istorije, vere i trajanja našeg naroda. Ako izgubimo vezu sa njima, izgubićemo i deo sopstvenog identiteta.

S obzirom na veličinu kompletnog urbanističkog i arhitektonskog kompleksa manastira Namasije, materijalnih ostataka i celokupne organizacije života, može se zaključiti da je ovo bilo važno, kako monaško tako i ekonomsko središte šire monaške zajednice pod čijim pokroviteljstvom su mogle biti brojne crkve i manastiri srednjeg toka. Reka Crnica – počev od Sisojevca i završava se Sveta Ognjena Marija pod Petrusom. Pored toga, Namasija se nalazi u sredini ove grupe koja ima desetak monaških jedinica.

Neka ovaj sabor bude prilika da ukrepimo svoju veru, obnovimo duše i podsetimo se večnog zaveta Svetog kneza Lazara.

O. M.

Foto: viladolinamira.rs/ turistička organizacija opštine Paraćin/ Fejsbuk manastir Svetog Arhangela slike

Crkva Svetog Nestora u Vitkovcu: Hram Roždestva Presvete Bogorodice