Na današnji dan: Rođen Dragutin Gavrilović – prvi počasni građanin Kruševca

Dragutin Gavrilović bio je najpoznatiji srpski major, dok je u jugoslovenskoj vojsci napredovao do čina pukovnika. Učestvovao je u skoro svim bitkama srpske vojske u Prvom svetskom ratu

Nosilac je Karađorđeve zvezde, francuskog Ratnog krsta kao i mnogih drugih odlikovanja. U srpskoj istoriji ostaće zapamćen po govoru koji je održao braniocima Beograda oktobra 1915. godine neposredno pred juriš u kome je i sam teško ranjen. U Kruševcu je proveo punih 10 godina. U tom periodu aktivno je radio u Aero‐klubu, bio predsednik Streljačke družine „Obilić“ i Sokolskog društva. Od 1920. do 1930. godine bio je komandant Garnizona Kruševac.

Kada je 1930. premešten u Beograd, u znak zahvalnosti za njegov desetogodišnji rad na kulturnom i humanitarnomom planu, 7. maja 1930. godine, proglašen je za prvog počasnog građanina Kruševca.

Dragutin Gavrilović rođen je u zanatlijskoj porodici u Čačku 12. maja 1882. godine (tada Takovskom srezu, Čačanskom okrugu). Roditelji su mu bili Petar i Milka. Otac Petar, bio je abadžija i odbornik čačanske opštine. U rodnom gradu je završio osnovnu školu (četiri godine), a potom i šest godina gimnazije. Nižu školu Vojne akademije, kao pitomac XXXII klase, upisao je 1. septembra 1899. godine. Vojnu akademiju završio je 1901. godine, kada je ukazom kralja Aleksandra I Obrenovića, od 15. avgusta (2. avgusta po julijanskom kalendaru) izdatim u Smederevu, stavljen u aktivnu vojnu službu i proizveden u čin potporučnika.

Gavrilović je bio oženjen 28. oktobra 1907. godine Darinkom Darom Bjelopavlović, kćerkom Velimira i Dmitre, Sa njom je imao petoro dece, Sina Dragoša (rođenog 1912) i kćeri Milicu (1908), LJubicu (1910), Danicu (1914) i Emiliju (1921).

Po završetku Vojne akademije raspoređen je 31. avgusta 1901, u činu potporučnika, po potrebi službe, za vodnika 3. čete 1. bataljona X pešadijskog puka „Takovskog“. U tom puku Gavrilović će provesti petnaest godina. Na dužnosti vodnika ostao je do 26. avgusta 1910. godine, kada je postavljen za komandira 1. čete 3. bataljona X pešadijskog puka.

Od 1. avgusta 1914. godine je komandir 1. čete 3. bataljona X kadrovskog puka, da bi 1. februara 1915. godine postao komandant 2. bataljona X kadrovskog puka do 5. maja 1916. godine. Tada postaje komandant 2. bataljona XII pešadijskog puka ,,Cara Lazara“ I poziva i na toj dužnosti će provesti preostale ratne godine i predvoditi svoj bataljon u slavnom proboju Solunskog fronta.

Pošto je usledilo prevođenje vojnih jedinica na mirnodopske uslove Kruševac je dobio 47. puk, a Gavrilović je 29. aprila 1920. postavljen za komandanta 1. bataljona navedenog puka. Posle ukaza je ostao još tri meseca na staroj dužnosti. U istom činu (pukovnika) postavljen je 12. avgusta 1920. godine za komandanta 47. pešadijskog puka (ranije XII pešadijskog puka). Na toj dužnosti u Kruševcu ostao je deset godina do 7. juna 1930. godine, a od 11. juna 1930. odlazi u Beograd na dužnost šefa administrativnog odseka đeneralštabnog odeljenja pri Ministarstvu vojske i mornarice, a potom i šefa Generalštabnog odeljenja Gavrilović je bio i honorarni profesor vojne administracije na Nižoj školi Vojne akademije.

Drugi svetski rat zatekao ga je na službi u Ministarstvu vojske i mornarice. U Aprilskom ratu, 16. aprila 1941. prilikom povlačenja zarobljen je ukod Alipašinog mosta u blizini Sarajeva i odveden u nemačko zatočeništvo u logor u Nirnbergu.

Po povratku iz zarobljeništva iscrpljen i teško bolestan, umro je 19. jula 1945. godine u Beogradu, gde je i sahranjen na Novom groblju.

Izvor: RTK

Foto: Major Gavrilović Ai Rekonstrukcija

U vremenu starog Kruševca: Na slavi kod komandanta