U vremenu starog Kruševca: Detalj sa obeležavanja 550 godina od Kosovske bitke

28. jun 1939. godine, Kruševac

Na fotografiji je zabeležen trenutak svečanog defilea glavnom varoškom ulicom povodom obeležavanja velikog jubileja – 550 godina od Kosovske bitke. Svečanosti prisustvuju predstavnici vlade Kraljevine Jugoslavije, lokalnih vlasti, vojske i brojnog građanstva. Postavljeni podijum na kome stoji delegacija vlade nalazio se između kafane braće Ljotić i luksuzne pekare „Hanauska“, koje je delila Kajmakčalanska ulica

Kafana „Braća Ljotić“

Kafanu su vodili braća Pera i Koča Ljotić, sinovi Ljote Ljotića – poznatog trgovca i preduzimača.
Ljota Ljotić je 29. avgusta 1885. godine dobio koncesiju za izgradnju dela železničke pruge Niš–Pirot. Bio je jedan od najpoznatijih izvoznika svinja u Austrougarsku. Njegova bakalsko-špekulativna radnja osnovana je 1888. pod firmom „Ljota Z. Ljotić“. Posle njegove smrti 1904. godine radnju i poslove nasleđuju sinovi, uz pravo potpisa Prokopija Ljotića.

Pored šireg privrednog delovanja (trgovina, izvoz, mehanska radnja), Ljotići su bili suvlasnici hotela „Pariz“ i vlasnici kafane „Braća Ljotić“ u glavnoj ulici. Kafana je bila centar okupljanja zanatlijskog esnafa.

Posle Drugog svetskog rata, 1946. godine, kafana je nacionalizovana i u nju je smeštena prodavnica „Borovo“.
Zgrada je srušena šezdesetih godina 20. veka zbog izgradnje stambeno-poslovnog kompleksa „Češalj“.

Luksuzna pekara „Hanauska“

Na mestu današnjeg objekta „Češalj“ nalazila se poslastičarnica i pekarska radnja porodice Hanauska. Jovan Hanauska je do 1934. godine držao poslastičarnicu i stovarište ratluka, nakon čega je Terezija Hanauska otvorila pekaru.

Osnivač porodičnog posla, Franc Hanauska (1861–1936), rodom iz Jansdorfa u Češkoj, došao je u Kruševac krajem 19. veka. Bio je pekar, po nacionalnosti sudetski Nemac. Prvi put se oženio Anom, sa kojom je imao više dece, a drugi put 1900. godine Terezijom Glejzdel, takođe iz Češke.

Franc je u Kruševac uveo novine po ugledu na evropske varoši – angažovao je radnike iz Crne Trave, kojima je sagradio kuću u dvorištu. Oni su, obučeni u bele bluze, nosili korpe sa pecivom tokom javnih manifestacija, a zatim i svakodnevno i tako prodavali svoje proizvode.

Istaknuti članovi porodice:

Bora Hanauska (1915–1968) – pravnik, reditelj, direktor drame Srpskog narodnog pozorišta, značajna ličnost u kulturu Srbije

Otokar Oto Hanauska (1890–1930) – pekar u Beogradu, sahranjen u Kruševcu

Posle 1945. godine pekara je nacionalizovana i nastavlja rad u okviru gradskog preduzeća „Blaža Dumović“. Zbog zastarele opreme i lošeg kvaliteta proizvoda, 1. avgusta 1960. pekara je pripojena industriji „Branko Perišić“. Zgrada je srušena zbog izgradnje kompleksa „Češalj“.

Izvori:

Milorad Sijić: Kruševac u vremenu monarhije

Milorad Sijić: Privreda i vanprivreda Kruševca 1944–2014

Fotografija: zaostavština dr Milutina Tasića

Već duže od decenije stranica na društvenim mrežama pod nazivom „U vremenu starog Kruševca“ svakodnevno i dosledno donosi sugrađanima fotografije, razglednice i druge materijalne artefakte kojima čuva i širi našu vrlo bogatu istorijsku zaostavštinu

Pamtenik: Čkaljina seta za ulicom detinjstva